Stichting ROTA heeft vandaag bezwaar ingediend tegen het besluit van de Autoriteit Persoonsgegevens om een AVG-klacht over het BPM-algoritme “Wegenrisico’s” van de Belastingdienst niet inhoudelijk te behandelen. Dat algoritme plaatst sinds 1 januari 2023 BPM-aangiftes geautomatiseerd in de werkvoorraad “naheffen”. De Belastingdienst heeft zelf de parameters in handen en kiest volgens eigen interne memo’s bewust voor “dynamische en flexibele weegregels” om “onvoorspelbaar naar de markt te kunnen zijn”.
Op 14 april 2026 besloot de AP de klacht van ROTA niet individueel te behandelen. In dat eerdere bericht staan de inhoud van het AP-besluit en de aanleiding van de oorspronkelijke klacht uit mei 2025.
In één minuut
Wat is het nieuws?
Stichting ROTA heeft vandaag bezwaar ingediend tegen het besluit van de Autoriteit Persoonsgegevens om een AVG-klacht over het BPM-algoritme “Wegenrisico’s” van de Belastingdienst niet inhoudelijk te behandelen. Dat algoritme plaatst sinds 1 januari 2023 BPM-aangiftes geautomatiseerd in de werkvoorraad “naheffen”. De Belastingdienst heeft zelf de parameters in handen en kiest volgens eigen interne memo’s bewust voor “dynamische en flexibele weegregels” om “onvoorspelbaar naar de markt te kunnen zijn”.
Waarom is dit belangrijk?
Artikel 110 van het EU-Werkingsverdrag verbiedt Nederland om op ingevoerde voertuigen meer BPM te heffen dan op soortgelijke voertuigen die al in Nederland op kenteken staan. De Hoge Raad (ECLI:NL:HR:2023:440, 24 maart 2023) heeft bevestigd dat een naheffing BPM gedeeltelijk in strijd met artikel 110 VWEU kan zijn en dat de inspecteur bij naheffing actief moet toetsen of de grondslag die leidt tot de laagste BPM wordt toegepast. Het algoritme is precies omgekeerd gebouwd: het detecteert afwijkingen die naheffing opleveren, zonder structurele toetsing op overheffing. De AP heeft zelf vastgesteld dat voor meer dan honderd Belastingdienst-selectie-instrumenten de onderbouwing ontbreekt, maar weigert in deze zaak individueel onderzoek en verwijst naar een verbetertraject dat loopt tot eind 2027.
Wat nu?
De AP moet uiterlijk 7 juli 2026 op het bezwaar beslissen (artikel 7:10 lid 1 Awb), gerekend vanaf de dag na afloop van de bezwaartermijn op 26 mei 2026. Deze termijn kan eenmalig met zes weken worden verdaagd, tot uiterlijk 18 augustus 2026. Beslist de AP niet of te laat, dan kan cliënt na ingebrekestelling beroep instellen bij de bestuursrechter wegens niet-tijdig-beslissen. Parallel onderzoekt DG TAXUD van de Europese Commissie de Nederlandse BPM-praktijk (CPLT(2025)00483). Stichting ROTA bereidt bovendien een collectieve actie voor op grond van de WAMCA voor ondernemers en particulieren die tussen 2023 en 2027 BPM-naheffingen hebben ontvangen waarin “Wegenrisico’s” een rol speelde.
23 april 2026. Stichting ROTA heeft vandaag bezwaar ingediend bij de Autoriteit Persoonsgegevens tegen het besluit van 14 april 2026 om een AVG-klacht over het BPM-algoritme “Wegenrisico’s” niet inhoudelijk te behandelen. Het bezwaarschrift is aangetekend en digitaal ingediend, met dertig bijlagen.
Wat het algoritme doet
Sinds 1 januari 2023 worden BPM-aangiftes geautomatiseerd gescreend. Aangiftes die volgens het algoritme afwijken, gaan direct in de werkvoorraad “naheffen”. Geen voorafgaande beoordeling door een medewerker. Geen kans voor de aangever om eerst te reageren. De naheffing volgt, en daarna mag je bezwaar maken.
Uit interne memo’s van de Belastingdienst, publiek geworden via een Woo-besluit, blijkt dat de dienst bewust kiest voor “dynamische en flexibele weegregels” om “onvoorspelbaar naar de markt te kunnen zijn”. In gewoon Nederlands: de Belastingdienst zit zelf aan de knoppen van het algoritme. De parameters kunnen worden bijgesteld zonder dat buitenstaanders kunnen zien waarop gestuurd wordt, en zonder dat het vooraf is getoetst op discriminatie of overheffing.
Waarom dat fout is
Artikel 110 van het EU-Werkingsverdrag verbiedt lidstaten om op een ingevoerd voertuig meer belasting te heffen dan op een soortgelijk voertuig dat al in Nederland op kenteken staat. Vaste Europese jurisprudentie. Vaste Nederlandse rechtspraak. Er mag niet meer geheven worden. Punt.
De Hoge Raad heeft op 24 maart 2023 (ECLI:NL:HR:2023:440) nog eens bevestigd dat een naheffing BPM gedeeltelijk in strijd met artikel 110 VWEU kan zijn. De inspecteur moet bij naheffing ambtshalve toetsen of de grondslag die leidt tot de laagste BPM wordt toegepast. Dat is dus actieve controleplicht op te hoge heffing, niet andersom.
Het algoritme “Wegenrisico’s” is precies omgekeerd gebouwd. Het detecteert verschillen tussen aangifte en RDW-registratie en genereert automatisch naheffingsvoorstellen, met als resultaat een hogere BPM-afdracht. Van een structurele toetsing op overheffing is in de beschikbare stukken geen spoor.
Daar komt bij dat de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State op 18 maart 2026 (ECLI:NL:RVS:2026:1320, 1321 en 1322) heeft geoordeeld dat de RDW-werkwijze om bij herregistratie van een ingevoerd voertuig de hoogste CO2-waarde uit de typegoedkeuring-range te kiezen, in strijd is met het doel en de strekking van het geharmoniseerde Europese typegoedkeuringsstelsel. Die RDW-waarde is juist de invoer waarop “Wegenrisico’s” werkt.
Wat de AP deed
De AP besloot in april 2026 de klacht niet individueel te onderzoeken. De klacht wordt slechts “als signaal” meegenomen in een verbetertraject bij de Belastingdienst dat doorloopt tot eind 2027. Tot die tijd blijven de naheffingen staan en blijft het algoritme draaien.
Ondertussen heeft dezelfde AP in augustus en november 2025 zelf vastgesteld dat voor meer dan honderd selectie-instrumenten van de Belastingdienst de onderbouwing ontbreekt of niet gedocumenteerd is. Eén van die instrumenten is “Wegenrisico’s”. Eind 2024 legde de AP een boete op aan DUO voor een vergelijkbaar geautomatiseerd risicosysteem. Bij de Belastingdienst wordt met dezelfde feiten geen handhaving ingezet. Die tegenspraak legt de AP in het besluit niet uit.
Wat het bezwaar vraagt
Het bezwaarschrift telt elf gronden. De vier dragende gronden: geen toetsing aan artikel 22 AVG, geen behandeling van de EU-rechtelijke gronden waaronder artikel 110 VWEU, geen actuele DPIA terwijl de verwerking in 2023 wezenlijk is gewijzigd, en een oordeel gevormd zonder raadpleging van de publiek beschikbare Weegregels-memo’s.
Gevraagd wordt om herroeping van het AP-besluit, alsnog individuele en inhoudelijke behandeling van de klacht, en een handhavingsbesluit dat het gebruik van “Wegenrisico’s” stilzet totdat de Belastingdienst kan aantonen dat aan de AVG wordt voldaan. Subsidiair: een boete.
Parallel loopt sinds oktober 2025 een procedure bij DG TAXUD van de Europese Commissie (CPLT(2025)00483) over ontmoediging van de BPM-taxatiemethode door de Nederlandse Belastingdienst. Het AP-besluit is als extra informatie aan dat dossier toegevoegd.
Meedoen
Stichting ROTA bereidt een collectieve actie voor op grond van de WAMCA, voor ondernemers en particulieren die tussen 2023 en 2027 BPM-naheffingen hebben ontvangen waarin “Wegenrisico’s” een rol speelde. Informatie en aanmelden: info@s-tax.nl.
Gerd Schippers, bestuurslid Stichting ROTA en BPM-taxateur. Juridische vertegenwoordiging in het bezwaar: mr. Robin Lammers, Recht Zeker Advies.